Οστεοπόρωση
Η οστεοπόρωση είναι μια σκελετική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από μείωση της οστικής αντοχής και αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων. Η αντοχή του οστού εξαρτάται τόσο από την οστική πυκνότητα όσο και από την ποιότητα του οστού.
Στην οστεοπόρωση, τα οστά γίνονται πιο εύθραυστα και μπορεί να εμφανιστούν κατάγματα ακόμα και μετά από μικρή πτώση ή ήπια φόρτιση. Συχνές περιοχές καταγμάτων είναι το ισχίο, οι σπόνδυλοι της οσφυϊκής και θωρακικής μοίρας, ο καρπός και άλλα σημεία του σκελετού.
Τι είναι
Η οστεοπόρωση εξελίσσεται συχνά χωρίς εμφανή συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Για αυτό πολλές φορές χαρακτηρίζεται ως “σιωπηλή” πάθηση, καθώς μπορεί να γίνει αντιληπτή μετά από κάταγμα ή μετά από έλεγχο οστικής πυκνότητας.
Με την πάροδο του χρόνου, η απώλεια οστικής μάζας μπορεί να επηρεάσει τη στάση του σώματος, να προκαλέσει απώλεια ύψους και να αυξήσει τον κίνδυνο σπονδυλικών καταγμάτων.
Οστική μάζα και οστική ποιότητα
Η υγεία των οστών εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Η οστική μάζα αναπτύσσεται κυρίως κατά την παιδική και νεανική ηλικία και επηρεάζεται από τη διατροφή, την άσκηση, τις ορμόνες και τον τρόπο ζωής.
Σημαντικό ρόλο παίζουν:
- η διατροφή
- η πρόσληψη ασβεστίου
- η βιταμίνη D
- η άσκηση
- η ορμονική ισορροπία
- ο τρόπος ζωής
- η γενετική προδιάθεση
- η αποφυγή καπνίσματος και υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ
Το οστό ανανεώνεται συνεχώς μέσω ειδικών κυττάρων. Οι οστεοβλάστες συμμετέχουν στον σχηματισμό νέου οστού, ενώ άλλοι μηχανισμοί συμμετέχουν στην απορρόφηση και αναδιαμόρφωσή του.
Παράγοντες κινδύνου
Η οστεοπόρωση μπορεί να εμφανιστεί σε άνδρες και γυναίκες, όμως είναι συχνότερη στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, λόγω της μείωσης των οιστρογόνων.
- μειωμένη οστική πυκνότητα
- εμμηνόπαυση
- χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων
- λευκή φυλή
- χαμηλό σωματικό βάρος
- ανεπαρκής πρόσληψη ασβεστίου
- έλλειψη βιταμίνης D
- καθιστικός τρόπος ζωής
- έλλειψη άσκησης
- κάπνισμα
- υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
- αυξημένη κατανάλωση καφεΐνης
- μακροχρόνια χρήση ορισμένων φαρμάκων
- γλυκοκορτικοειδή
- δευτεροπαθή αίτια οστεοπόρωσης
- οικογενειακό ιστορικό
- προηγούμενο κάταγμα χαμηλής βίας
Συμπτώματα
Στα αρχικά στάδια, η οστεοπόρωση μπορεί να μην προκαλεί πόνο ή άλλα συμπτώματα. Τα συμπτώματα εμφανίζονται συχνά όταν υπάρξει κάταγμα ή σημαντική απώλεια οστικής μάζας.
- πόνος στη μέση ή στην πλάτη
- απώλεια ύψους
- κύφωση ή αλλαγή στη στάση σώματος
- σπονδυλικά κατάγματα
- κάταγμα ισχίου ή καρπού μετά από πτώση
- δυσκολία στην κίνηση μετά από κάταγμα
- φόβος πτώσης
- μειωμένη λειτουργικότητα
- περιορισμός καθημερινών δραστηριοτήτων
Τα κατάγματα που σχετίζονται με οστεοπόρωση μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής, την κινητικότητα και την αυτονομία του ασθενούς.
Διάγνωση
Η διάγνωση της οστεοπόρωσης γίνεται από τον θεράποντα ιατρό. Η βασική εξέταση είναι η μέτρηση οστικής πυκνότητας, γνωστή ως DEXA.
- μέτρηση οστικής πυκνότητας
- ιατρικό ιστορικό
- έλεγχο προηγούμενων καταγμάτων
- αξιολόγηση παραγόντων κινδύνου
- εργαστηριακό έλεγχο όπου χρειάζεται
- αξιολόγηση ισορροπίας και κινδύνου πτώσεων
Η έγκαιρη διάγνωση είναι σημαντική, ώστε να οργανωθεί σωστά η πρόληψη και η αντιμετώπιση.
Πώς βοηθά η φυσικοθεραπεία
Η φυσικοθεραπεία στην οστεοπόρωση έχει στόχο τη βελτίωση της λειτουργικότητας, της δύναμης, της ισορροπίας και της ασφάλειας στην καθημερινότητα. Παράλληλα, βοηθά στη μείωση του κινδύνου πτώσεων και στη σωστή καθοδήγηση της άσκησης.
Η φυσικοθεραπευτική προσέγγιση μπορεί να περιλαμβάνει:
- αξιολόγηση στάσης και κινητικότητας
- ασκήσεις ενδυνάμωσης
- ασκήσεις ισορροπίας
- ασκήσεις σταθεροποίησης κορμού
- εκπαίδευση ασφαλούς βάδισης
- εκπαίδευση για πρόληψη πτώσεων
- ήπιες ασκήσεις φόρτισης όπου επιτρέπεται
- βελτίωση κινητικότητας
- εργονομικές οδηγίες
- εκπαίδευση σε ασφαλείς καθημερινές κινήσεις
- πρόγραμμα ασκήσεων προσαρμοσμένο στην ηλικία και στην κλινική εικόνα
Σημαντικό είναι οι ασκήσεις να επιλέγονται με προσοχή, ειδικά όταν υπάρχει ιστορικό καταγμάτων ή αυξημένος κίνδυνος σπονδυλικών καταγμάτων.
Θεραπεία και αντιμετώπιση
Η αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης είναι πολυπαραγοντική και γίνεται σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντα ιατρού. Μπορεί να περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο ζωής, διατροφή, άσκηση και φαρμακευτική αγωγή όπου χρειάζεται.
Στοιχεία που μπορεί να συμβάλλουν στην πρόληψη και αντιμετώπιση είναι:
- επαρκής πρόσληψη ασβεστίου
- επαρκής βιταμίνη D
- συστηματική άσκηση
- αποφυγή καπνίσματος
- περιορισμός αλκοόλ
- πρόληψη πτώσεων
- ιατρική παρακολούθηση
- φαρμακευτική αγωγή όπου ενδείκνυται
Η επιλογή οποιασδήποτε φαρμακευτικής αγωγής, όπως ασβέστιο, βιταμίνη D, ορμονική θεραπεία ή άλλα φάρμακα για την οστεοπόρωση, πρέπει να γίνεται αποκλειστικά από τον θεράποντα ιατρό.
Πρόληψη
Η πρόληψη ξεκινά από μικρή ηλικία, με στόχο τη δημιουργία καλής κορυφαίας οστικής μάζας. Η σωστή διατροφή, η πρόσληψη γαλακτοκομικών ή άλλων πηγών ασβεστίου, η βιταμίνη D και η άσκηση βοηθούν στη διατήρηση της υγείας των οστών.
- καθημερινή κίνηση
- άσκηση με φόρτιση, όπου επιτρέπεται
- ενδυνάμωση μυών κορμού και κάτω άκρων
- ασκήσεις ισορροπίας
- σωστή διατροφή
- επαρκής έκθεση στον ήλιο με ασφάλεια
- αποφυγή καπνίσματος
- περιορισμός αλκοόλ
- πρόληψη πτώσεων στο σπίτι
- τακτικός ιατρικός έλεγχος όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου
Η αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης γίνεται σύμφωνα με τη μέτρηση οστικής πυκνότητας, την ηλικία, το ιστορικό καταγμάτων, τους παράγοντες κινδύνου και τις οδηγίες του θεράποντα ιατρού. Οι πληροφορίες είναι ενημερωτικές και δεν αποτελούν ιατρική διάγνωση, ούτε υπόσχονται θεραπεία ή αύξηση οστικής πυκνότητας. Η φυσικοθεραπεία δεν υποκαθιστά ιατρική γνωμάτευση ή φαρμακευτική αγωγή.
Πότε να ζητήσετε αξιολόγηση
- Καλό είναι να ζητήσετε αξιολόγηση όταν υπάρχει διάγνωση οστεοπόρωσης ή οστεοπενίας, ιστορικό κατάγματος, απώλεια ύψους, πόνος στη μέση ή στην πλάτη, φόβος πτώσης ή δυσκολία στην καθημερινή κινητικότητα.
- Ιατρική εκτίμηση είναι απαραίτητη όταν υπάρχει κάταγμα μετά από μικρή πτώση, έντονος πόνος στη σπονδυλική στήλη, ξαφνική απώλεια ύψους ή υποψία σπονδυλικού κατάγματος.
Οι παραπάνω πληροφορίες έχουν αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστούν την εξατομικευμένη αξιολόγηση από ειδικό.
Χρειάζεστε εξατομικευμένη αξιολόγηση;
Αν έχετε οστεοπόρωση, οστεοπενία ή ιστορικό κατάγματος, μια σωστή φυσικοθεραπευτική αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει στη δημιουργία ασφαλούς προγράμματος άσκησης και πρόληψης πτώσεων.
Κλείστε ραντεβού